Răng khớp cắn ngược là tình trạng sai lệch khớp cắn nghiêm trọng. Đây không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng ăn nhai, phát âm và cấu trúc gương mặt. Nếu không được điều trị sớm, khớp cắn ngược có thể để lại nhiều biến chứng lâu dài cho sức khỏe răng miệng và toàn thân.
Răng khớp cắn ngược là như thế nào?
Răng khớp cắn ngược (hay còn gọi là răng móm) thuộc nhóm sai khớp cắn loại III. Ở trạng thái cắn khít, răng cửa hàm dưới nằm ngoài răng cửa hàm trên, khiến tương quan hai hàm bị đảo ngược so với khớp cắn chuẩn.
Tình trạng này có thể xuất hiện ở một vài răng cửa hoặc lan rộng toàn bộ cung hàm, kèm theo sự mất cân đối rõ rệt giữa hàm trên và hàm dưới. Trong nhiều trường hợp, khớp cắn ngược không chỉ do răng mà còn liên quan đến sự phát triển bất thường của xương hàm.
Nguyên nhân gây răng khớp cắn ngược
Khớp cắn ngược có thể hình thành từ sớm và tiến triển nặng dần theo thời gian nếu không được can thiệp. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:
Yếu tố di truyền, bẩm sinh: Trẻ có bố mẹ bị móm hoặc sai lệch xương hàm có nguy cơ cao gặp tình trạng này.
Xương hàm trên kém phát triển hoặc hàm dưới phát triển quá mức, làm mất cân đối tương quan hai hàm.
Thói quen xấu từ nhỏ như mút tay, đẩy lưỡi, ngậm ti giả kéo dài.
Răng cửa hàm dưới mọc sớm hơn hàm trên, dẫn đến hướng mọc sai lệch.
Mất răng sớm hoặc răng mọc lệch không được điều chỉnh kịp thời.
Việc xác định đúng nguyên nhân (do răng hay do xương) đóng vai trò then chốt trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Biến chứng nguy hiểm của răng khớp cắn ngược
Răng khớp cắn ngược không đơn thuần là vấn đề ngoại hình. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Giảm khả năng ăn nhai
Do răng cửa không chạm đúng vị trí, người bị khớp cắn ngược gặp khó khăn khi cắn xé thức ăn. Lực nhai phân bố không đều từ răng cửa đến răng hàm khiến hiệu quả ăn nhai giảm rõ rệt, dễ gây mỏi hàm và đau khớp.
Tăng nguy cơ bệnh lý răng miệng và toàn thân
Khớp cắn sai làm việc vệ sinh răng miệng trở nên khó khăn hơn. Mảng bám tích tụ lâu ngày dễ gây sâu răng, viêm nướu, viêm nha chu. Đồng thời, ăn nhai kém còn ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, làm tăng nguy cơ đau dạ dày và rối loạn khớp thái dương hàm.
Phát âm không chuẩn
Cấu trúc hàm răng đóng vai trò quan trọng trong việc phát âm. Khi cung hàm bị lệch, luồng hơi và vị trí đặt lưỡi không chuẩn, khiến giọng nói bị méo tiếng, nói ngọng hoặc khó phát âm rõ ràng.
Ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ gương mặt
Người bị răng khớp cắn ngược thường có cằm đưa ra trước, mặt lõm vào trong, làm mất cân đối tỷ lệ trán – mũi – cằm. Gương mặt trông già hơn so với tuổi thật, kém hài hòa và ảnh hưởng lớn đến sự tự tin trong giao tiếp.
Các phương pháp điều trị răng khớp cắn ngược hiện nay
Tùy vào mức độ sai lệch và nguyên nhân gây móm, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Hiện nay, có 3 hướng điều trị chính.
Niềng răng điều trị răng khớp cắn ngược
Niềng răng khớp cắn ngược là giải pháp được ưu tiên trong phần lớn các trường hợp, đặc biệt là móm do răng hoặc móm do xương mức độ nhẹ đến trung bình.
Bác sĩ sử dụng hệ thống mắc cài, dây cung hoặc khay trong suốt để:
Đẩy răng hàm trên ra ngoài
Kéo răng hàm dưới vào trong
Cân chỉnh lại tương quan hai hàm
Với móm do răng, niềng răng thường mang lại hiệu quả cao và kết quả ổn định.
Với móm do xương, nếu can thiệp sớm ở độ tuổi đang tăng trưởng, bác sĩ có thể kết hợp khí cụ chức năng định hướng phát triển xương hàm. Ở người trưởng thành, niềng răng vẫn có thể cải thiện trong giới hạn nhất định.
Phẫu thuật điều trị khớp cắn ngược
Phẫu thuật được chỉ định khi khớp cắn ngược do xương nặng, vượt quá khả năng điều chỉnh bằng chỉnh nha đơn thuần. Phương pháp này giúp điều chỉnh vị trí xương hàm, tái lập tương quan hàm chuẩn, cải thiện rõ rệt thẩm mỹ gương mặt và chức năng ăn nhai.
Trong nhiều trường hợp, phẫu thuật sẽ được kết hợp với niềng răng trước và sau phẫu thuật để đạt kết quả tối ưu.
Bọc răng sứ điều chỉnh khớp cắn ngược
Bọc răng sứ chỉ phù hợp với những trường hợp khớp cắn ngược rất nhẹ, răng đều và không có sai lệch xương. Phương pháp này cho kết quả nhanh nhưng cần mài răng thật, không giải quyết triệt để nguyên nhân sai khớp cắn.
Răng khớp cắn ngược là tình trạng sai lệch khớp cắn không nên xem nhẹ. Việc thăm khám sớm và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và mang lại hiệu quả lâu dài. Nếu được điều trị đúng chuyên môn, đặc biệt bằng niềng răng, khớp cắn ngược hoàn toàn có thể cải thiện rõ rệt cả về thẩm mỹ lẫn chức năng.
